Dünya kaynayan kazan. ABD emperyalizmi bir haydut gibi Venezüella’ya el koydu. Daha Venezüella’da n oluyor ne bitiyor tartışmaları sürerken, gözünü Grönland’a dikti. İran karıştı. Bizim de içinde bulunduğumuz Ortadoğu coğrafyasında kan ve gözyaşı egemen.
Dünya uzun süre bu gerginlikleri konuşacak. Elbette bu gündemden uzak kalamayız ve emperyalizmin jeopolitiği ve ekonomik hedeflerini tartışmak bir iktisatçı ve gazeteci olarak görevimiz. Ama bu konuya bugün girmeyeceğim.
Üzerinden silindir gibi geçilen emeklilerin, işçilerin el konulan gelirlerini gündemde tutmak görevimiz.
Dün TÜİK enflasyonu açıkladı. TÜİK’in mucizevi ölçümlerine göre 2025 yılı enflasyonu yüzde 30.9 oldu. Eğer kanuni bir düzeltme yapmazlarsa, SSK ve Bağ Kur emeklilerine altı aylık enflasyon farkı için yüzde 12.2 zam yapacaklar. En düşük emekli aylığı 16 bin 881 liradan 18 bin 938 liraya gelecek.
Enflasyonda gerçek ne? Toplumda TÜİK’in enflasyonuna güvenenlerin sayısı çok az. İnsanlar TÜİK’in açıkladığının iki katı hatta daha fazla enflasyon hissediyor. Nitekim bağımsız iktisatçılardan oluşan ENAG’ın ölçtüğü enflasyon 2025 yılında 56.1 oldu.
ENAG 2020 yılından bu yana enflasyon ölçüyor ve ölçümleri TÜİK’in hep iki katı ve üzerinde gerçekleşti. Bizim elimizde 2020 yılından bu yana iki farklı enflasyon verisi var. Bu durumda 2020 Ocak ayından 2025 yılı sonuna kadar geçen 6 yıllık sürede emeklinin ve asgari ücretin gelirleri nasıl buharlaşmış çok rahat hesap edebiliyoruz.
2020 yılı Ocak ayında en düşük emekli maaşı 1500 lira idi. 2020 yılı ENAG enflasyon endeksini 100 kabul ediyorum ve her yılın enflasyonunu ekleyerek 2025 sonuna geldiğimde endeks değeri 3911 oluyor.
Bu şu demek: 2020 Ocak ayında 100 liraya aldığımız mal ve hizmetleri bugün 3911 liraya alıyoruz. Başka bir deyişle 2020 Ocak ayındaki 1500 liralık emekli aylığının bugün karşılığı 58 bin 665 lira.
İktidar ne veriyor? 18.938 lira… 2020 yılında aldığı 1500 liralık emekli aylığının sadece yüzde 32’si… Emekli aylığının yüzde 68’ini alıyor başka yerlere dağıtıyor, harcıyor. Bu arada 2020 Ocak ayında 1500 lira alan emekliler bu aylıklarından da memnun değildi Emekli aylıkları asgari ücretin yüzde 40 fazlası idi ama 2020 yılında yüzde 40 altına çekilmişti.
Emekliden söz etmişken asgari ücretin kaybını da yazalım. 2020 Ocak ayında asgari ücret 2325 lira idi. Bugün 28 bin 75 lira oldu. Oysa 6 yıllık ENAG enflasyonuna göre olması gereken seviye 91.000 lira… Asgari ücretlinin de alım gücünü 5 yılda yüzde 70 buharlaştırdılar.
2020 yılında zaten gelirlerinden memnun olmayan emeklinin de işçinin de gelirlerinin yüzde 70’ine el koydular, sefalete sürüklediler. Oysa 200 yılı Ocak ayında, Türk özel sektörü işçisine bugünkü parayla 91 bin lira asgari ücret, devlet de 58 bin 665 lira emekli aylığı ödüyordu ve kimse batmıyordu.
Sefaleti öylesine yaygınlaştırdılar ki, sendikalar bile bu seviyeleri konuşamaz gale gelip geldiler, kaderlerine boyun eğdiler.
