Türkiye’de milyonlarca sürücünün kullandığı Hızlı Geçiş Sistemi (HGS), son günlerde vatandaşların borç sorgulama, ödeme, hatalı geçiş ve icra takipleriyle ilgili şikâyetleri nedeniyle yeniden gündemin merkezine yerleşti. Bazı sürücüler, otoyol geçiş ücretlerini zamanında öğrenemediklerini, borçlarını sorgulama ekranlarında göremediklerini ve daha sonra yüksek tutarlı icra bildirimleriyle karşılaştıklarını belirtiyor.

Tartışmanın büyümesinde, Avukat Ali Gül’ün sosyal medya üzerinden kendi yaşadığı olayı kamuoyuyla paylaşması da etkili oldu. Gül, yaklaşık 1.000 liralık geçiş borcunun icra masraflarıyla 12 bin liraya çıktığını öne sürdü. Borcu otoyol işletmecisinin internet sitesinde göremediği için ödeyemediğini söyleyen Gül, itiraz sonrasında başlayan yargı sürecini de eleştirdi.

Vatandaşlardan gelen tepkilerin ardından Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Karayolları Genel Müdürlüğü harekete geçti. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 20 Kasım’da özel otoyol işletmelerinin avukatlık ve icra uygulamalarının durdurulacağını, yeni hukuki düzenleme tamamlanana kadar vatandaşlara yönelik icra takiplerinin uygulanmayacağını açıkladı.

HGS’DE TARTIŞMA NASIL BAŞLADI?

HGS, otoyol ve köprü geçişlerinde ücretlerin elektronik ortamda tahsil edilmesini sağlayan bir sistem. Araçlar HGS etiketi veya plaka üzerinden tanımlanıyor; geçiş ücreti ilgili hesaptan tahsil ediliyor.

Ancak sistemin işleyişiyle ilgili son tartışmalar, yalnızca bakiyenin yetersiz olması veya sürücünün geçiş ücretini ödememesiyle sınırlı değil.

Vatandaşların kamuoyuna yansıyan şikâyetleri arasında şu başlıklar öne çıkıyor:

  • Geçiş yapıldığı hâlde borcun sorgulama ekranında görünmemesi,

  • Ödeme yapıldığı hâlde tahsilatın ilgili otoyol işletmecisinin sistemine yansımaması,

  • Hatalı plaka okuma nedeniyle başka araca ait geçişin borç olarak kaydedilmesi,

  • Araç sınıfının yanlış belirlenmesi ve yüksek ücret çıkarılması,

  • Borç bildirimlerinin sürücüye ulaşmaması,

  • Küçük tutarlı geçiş ücretlerinin katlı ceza, avukatlık ve icra giderleriyle büyümesi.

Bu şikâyetlerin tamamının her olayda doğrulandığı söylenemez. Ancak farklı sürücülerin benzer sorunları gündeme taşıması, sistemin sorgulama, bilgilendirme ve tahsilat süreçlerinin yeniden değerlendirilmesine yol açtı.

SORGULAMA SİSTEMİNDEKİ DEĞİŞİKLİK VATANDAŞLARIN TEPKİSİNİ ÇEKTİ

Tartışmanın önemli başlıklarından biri de HGS geçiş bilgilerinin sorgulanma yönteminde yapılan değişiklik oldu.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 17 Kasım’da yaptığı açıklamada, daha önce plaka üzerinden sorgulama yapılabildiğini ancak Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun (KVKK) incelemesi ve kararı sonrasında sorgulamanın yalnızca ilgili kişiler tarafından yapılabilmesine imkân tanındığını söyledi.

Bakan, daha önce Karayolları Genel Müdürlüğü, PTT ve işletmecilerin internet sistemleri üzerinden yapılabilen sorgulamaların e-Devlet üzerinden kimlik doğrulamasıyla gerçekleştirilmeye başlandığını belirtti.

Bu değişikliğin gerekçesi kişisel verilerin korunmasıydı. Ancak yeni sistem, başka kişilere ait araçların geçişlerini takip etmek isteyenler ve ödeme yapmak isteyen bazı kullanıcılar açısından erişim sorunlarını beraberinde getirdi.

AVUKAT ALİ GÜL: 1.000 LİRALIK BORÇ 12 BİN LİRAYA ÇIKTI

HGS tartışmasını geniş kitlelerin gündemine taşıyan açıklamalardan biri Avukat Ali Gül’den geldi.

Gül, 16 Kasım’da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, sorunu bizzat yaşadığını belirterek kendi dosyasına ilişkin ayrıntıları anlattı.

Gül’ün açıklamasına göre, otoyol işletmecisinin internet sitesinde geçiş borcunu göremedi. Borç ekranda görünmediği için ödeme yapamadığını söyleyen Gül, yaklaşık 1.000 liralık geçiş ücretinin icra masraflarıyla birlikte 12 bin liraya çıktığını ifade etti.

Gül, paylaşımında yalnızca borcun büyümesini değil, borca itiraz ettikten sonra yaşandığını söylediği yargı sürecini de eleştirdi.

Kendi dosyasında, itirazın iptali amacıyla açılan davada ilk duruşma yapılmadan bilirkişi raporunun hazırlanarak mahkemeye sunulduğunu öne sürdü. Gül, kendi davasında konuyu Anayasa Mahkemesi’ne kadar taşıyacağını açıkladı.

Bu açıklamalar Gül’ün kendi dosyasına ilişkin beyanlarıdır. Dosya ve mahkeme evrakları kamuya açık biçimde incelenmeden, anlattığı süreç hakkında kesin bir yargı değerlendirmesi yapmak mümkün değil.

A Professional Portrait On A Gray Gradient Backgro

“BORCU GÖSTERMİYOR, SONRA DÖRT KATINI İSTİYORLAR”

Avukat Ali Gül, 18 Kasım’da Bakan Uraloğlu’nun HGS açıklamalarına da tepki gösterdi.

Bakanın vatandaşların daha duyarlı olması gerektiği yönündeki sözlerine karşı çıkan Gül, borç sorgulama ekranında borcun görünmediği bir durumda sürücünün nasıl ödeme yapabileceğini sorguladı.

Gül, sosyal medya paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Borç sorgulamasında borcunu göstermiyor, gizliyor. Sonra 4 katını + icra ve avukat masraflarını istiyorlar.”

Gül, vatandaşın borcunu öğrenemediği bir sistemde sorumluluğun yalnızca sürücüye yüklenemeyeceğini savundu.

KÜÇÜK GEÇİŞ ÜCRETİ NASIL BÜYÜYOR?

HGS tartışmasının merkezindeki konulardan biri, ihlalli geçişlerde uygulanan ceza sistemi.

Bakan Uraloğlu’nun 17 Kasım’daki açıklamasında anlattığı uygulamaya göre:

  • İhlalli geçişten sonraki ilk 15 gün içinde ödeme yapılması hâlinde ceza uygulanmıyor.

  • 15'inci günden 45'inci güne kadar ödeme yapılırsa geçiş ücretine bir kat ceza ekleniyor.

  • 46'ncı günden itibaren, ilgili mevzuat çerçevesinde dört kat ceza uygulaması gündeme gelebiliyor.

  • Hukuki takip aşamasına geçilmesi hâlinde icra ve vekâlet ücreti gibi ek giderler de doğabiliyor.

Bu sistemde asıl tartışma, geçiş ücretinin ödenmemesi kadar, vatandaşın borçtan zamanında haberdar olup olmadığı ve ödeme imkânına erişip erişemediği üzerinde yoğunlaşıyor.

Örneğin 150 liralık bir geçiş ücretine dört kat ceza eklenmesi, toplam tutarı 750 liraya çıkarabiliyor. Buna hukuki takip giderleri de eklendiğinde vatandaşın karşılaştığı rakam daha da yükseliyor.

BAKAN URALOĞLU ÖNCE VATANDAŞLARI UYARDI, SONRA YENİ KARARLARI AÇIKLADI

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 17 Kasım’da yaptığı açıklamada HGS'de yaşanan sorunların takip edildiğini söyledi.

Uraloğlu, ihlalli geçişlerde sisteme kayıtlı telefon numaralarına SMS gönderildiğini, sürücülerin telefon bilgilerini güncel tutmaları gerektiğini belirtti. Hatalı plaka tanıma durumunda vatandaşın bildirimde bulunması hâlinde geçmiş işlemlerin iptal edilebildiğini de ifade etti.

Bakan, 15 günlük cezasız ödeme süresini ve devamındaki ceza uygulamasını anlatarak, işletmecilerle yeni bir toplantı yapılacağını duyurdu.

Ancak bu açıklama, borcunu sorgulayamadığını ve icra bildirimiyle karşılaştığını söyleyen vatandaşların tepkilerini sona erdirmedi.

ÖDEMELERİN ANLIK TAKİBİ İÇİN YENİ ENTEGRASYON KARARI

Şikâyetlerin artmasının ardından Karayolları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda otoyol işletmecileriyle toplantı gerçekleştirildi.

Toplantıda, vatandaşların ödeme yaptığı hâlde bu ödemenin ilgili işletmeci sistemine zamanında yansımaması sorununa karşı yeni bir entegrasyon kurulması kararlaştırıldı.

Amaç, yapılan ödemenin ilgili sistemlerde anlık görülebilmesi ve borcunu ödemiş vatandaşların sistemde hâlâ borçlu görünerek hukuki takibe konu olmasının önlenmesi.

Bu karar teknik altyapının iyileştirilmesine yönelik bir adım. Ancak entegrasyonun tamamlandığına ve bütün işletmecilerde sorunsuz çalışmaya başladığına ilişkin henüz kesinleşmiş bir bilgi bulunmuyor.

20 KASIM’DA BAKANLIKTAN İCRA FRENİ

Tepkilerin ardından Bakan Uraloğlu, 20 Kasım’da HGS konusunda alınan yeni kararları açıkladı.

Bakanın açıklamasına göre, HGS kaynaklı icra takipleri toplam geçişlerin yüzde 0,43’ünü oluşturuyor. Bu oranı paylaşan Uraloğlu, vatandaşların yaşadığı sorunlara ilişkin yapılan değerlendirmeler sonucunda beş başlıkta yeni uygulama kararı alındığını bildirdi.

Alınan kararlar şöyle:

  1. Özel otoyol şirketlerinin süreyi aşan tahsilatları kapsamında yürüttüğü avukatlık ve icra uygulamaları derhal durdurulacak.

  2. HGS hesaplarının kredi kartına bağlanarak otomatik ödeme talimatı verilmesi teşvik edilecek.

  3. Hatalı geçişlerde vatandaşlar mevcut kanalların yanı sıra farklı iletişim yöntemleriyle de bilgilendirilecek.

  4. Kişisel verilerin korunması kurallarına uygun şekilde ödeme kanalları çeşitlendirilecek.

  5. Yeni hukuki mevzuat çalışmaları tamamlanıncaya kadar vatandaşlara yönelik icra takipleri uygulanmayacak.

Bakanlığın açıklaması, HGS kaynaklı icra ve tahsilat uygulamalarında yeni bir düzenleme yapılacağını ortaya koydu.

ALİ GÜL: “PEKİ BUGÜNE KADAR YAPILAN ÖDEMELER NE OLACAK?”

Bakanlığın icra takiplerini durdurma kararının ardından Avukat Ali Gül, bu kez geçmişte yaşanan mağduriyetlerin akıbetini gündeme taşıdı.

Gül, 20 Kasım’daki paylaşımında icra takiplerinin durdurulmasının gerekli olduğunu ancak bunun tek başına yeterli olmadığını savundu.

Gül’ün açıklamasında öne çıkan sorular şunlardı:

  • Bugüne kadar yüksek tutarlı ödeme yapan vatandaşların paraları ne olacak?

  • Geçiş borçlarının sorgulanamaması nedeniyle ortaya çıkan mağduriyetler incelenecek mi?

  • Vatandaşlardan tahsil edilen yüksek tutarlar için geri ödeme yapılacak mı?

  • Bu işlemlerde sorumluluğu bulunan kişi ve kurumlar hakkında soruşturma yürütülecek mi?

Gül, yalnızca bundan sonraki icra takiplerinin durdurulmasının değil, geçmişte yaşandığını söylediği mağduriyetlerin de araştırılmasının gerektiğini dile getirdi.

İCRA TAKİPLERİNİN DURDURULMASI BORÇLARIN SİLİNDİĞİ ANLAMINA GELMİYOR

Bakanlığın kararı önemli bir değişiklik olmakla birlikte, vatandaşların bütün HGS borçlarının silindiği veya daha önce ödenen ceza ve masrafların iade edileceği anlamına gelmiyor.

Açıklanan karar, yeni hukuki düzenleme tamamlanana kadar vatandaşlara yönelik icra takiplerinin uygulanmamasını ve özel otoyol şirketlerinin ilgili avukatlık ve icra uygulamalarının durdurulmasını öngörüyor.

Buna karşılık şu konular henüz açıklığa kavuşmuş değil:

  • Daha önce icra dosyası açılmış vatandaşların dosyalarına nasıl işlem yapılacağı,

  • İcra ve avukatlık gideri ödeyenlerin geri ödeme alıp alamayacağı,

    "Tarikata var eğitime yok"
    "Tarikata var eğitime yok"
    İçeriği Görüntüle
  • Hatalı veya geç bildirilmiş borçlar nedeniyle uygulanan cezaların geriye dönük incelenip incelenmeyeceği,

  • Ödeme yaptığı hâlde borçlu görünen vatandaşların dosyalarının nasıl temizleneceği,

  • Dört katlık ceza uygulamasının yeni düzenlemede nasıl ele alınacağı.

Dolayısıyla HGS’de yeni bir düzenleme süreci başlamış olsa da geçmişteki tahsilatların hukuki ve mali sonuçları henüz tamamen çözüme kavuşmuş değil.

GÖZLER ŞİMDİ YENİ MEVZUATTA VE GEÇMİŞ TAHSİLATLARDA

HGS tartışması, elektronik geçiş sisteminin teknik işleyişinin ötesinde; vatandaşın bilgilendirilmesi, ödeme imkânına erişmesi, idari işlemlere itiraz edebilmesi ve hukuki takip sürecinin adil yürütülmesi gibi başlıkları da gündeme getirdi.

Bakanlığın icra takiplerini durdurma kararı, son günlerde büyüyen tepkilerin ardından atılmış önemli bir adım. Ancak tartışmanın kapanması için yalnızca yeni icra işlemlerinin durdurulması yeterli olmayacak.

Vatandaşların asıl beklediği; geçmişte yapılan tahsilatların incelenmesi, hatalı işlemlerin düzeltilmesi, varsa haksız tahsilatların iadesi ve aynı sorunların yeniden yaşanmasını önleyecek kalıcı bir sistem kurulması.

Avukat Ali Gül’ün kendi yaşadığı olay üzerinden gündeme taşıdığı soru ise yanıt bekliyor:

Bugünden sonra icra takipleri durduruluyorsa, bugüne kadar bu uygulamalar nedeniyle yüksek tutarlar ödemek zorunda kalan vatandaşların hakkı ne olacak?

Kaynak: Haber Merkezi