ABD ile İran arasında sağlanan barış mutabakatının ardından Tahran'a yönelik kapsamlı ekonomik teşvikler gündeme geldi. Washington yönetiminin, nihai anlaşmaya varılması halinde İran için 300 milyar dolarlık yatırım fonunun kurulmasına izin vermeye hazırlandığı öne sürüldü.
İddialara göre söz konusu fon, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, ateşkes sürecinin sürdürülmesi ve nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanması gibi İran'ın üstleneceği taahhütlere bağlı olacak.
ABD'li yetkililer, yaptırımların hafifletilmesi ve İran'ın ekonomik olarak yeniden yapılanmasını destekleyecek büyük ölçekli bir yatırım mekanizmasının değerlendirildiğini belirtirken, fonun kamu kaynaklarından değil, İran'a yatırım yapmak isteyen uluslararası şirketlerin katkılarıyla oluşturulmasının planlandığı ifade edildi.
İngiliz basınında yer alan haberlere göre, Avrupa, Asya, Güney Kore, Japonya ve ABD'den çok sayıda şirketin olası yatırım fırsatlarına ilgi gösterdiği belirtiliyor. Yaptırımların kaldırılması halinde fonun büyüklüğünün daha da artabileceği değerlendiriliyor.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, yeniden inşa fonunun İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmesi durumunda erişebileceği bir imkan olduğunu söyledi. Ancak söz konusu mali teşviklerin büyüklüğü, hem müzakerelerde hem de ABD iç siyasetinde tartışma yaratmış durumda.
Mutabakat kapsamında İran'ın yurtdışında dondurulan varlıklarının serbest bırakılması da dahil olmak üzere yaptırım hafifletmelerinin aşamalı şekilde uygulanması öngörülüyor. Sürecin, nükleer görüşmelerde kaydedilecek ilerlemeye ve taraflar arasında imzalanacak nihai anlaşmaya bağlı olacağı belirtiliyor.
Öte yandan tarafların, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının tasfiyesi konusunda da ortak bir mekanizma üzerinde uzlaştığı ifade ediliyor. Buna göre uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde seyreltilmesi seçenekler arasında yer alıyor.
