Ege Saati/Turgay Kılıç- Dükkân maliyetleri, personel gideri, emeklinin ve asgari ücretlini aylık gelirinin alım gücünün altında ezilmesiyle terziler de aynı krizin içine düştü. Meslekte en son dönemini yaşayan terziler, artık küçük işlerle günlük ihtiyaçları giderme derdine düştü. Yıllar önce İzmir’de iğne, iplik ve dikim makinesiyle bedene uygun pantolon, gömlek, ceket diken usta terziler; artık yama yapıyor, küçük işlerle evin giderini karşılamaya çalışıyor. Bazı terziler yıllarca içinde çalıştığı, emek verdiği, ânılarının olduğu dükkanın kira, elektrik ve personel giderini karşılayamayınca dikim ve tamirat işlerini kendi evinde yapmak için dükkanı kapatıyor. Ancak bu da yasal olmuyor.
Koca çınar terziler
İzmir’in en eski terzilerden Halil Ölçer ve eşi Mühibbet Ölçer; birlikte 26 yılı devirmiş birlikte dikim, yama işleriyle bu günlere geldi. Ölçer çifti, Ege Saati’ne 26 yıllık terzi tecrübelerini ve yaşadıkları sorunlarını anlattı. Halil Ölçer, 73 yaşında ve 7 yaşından bu güne terzilik yapıyor. Eşi Mühibbet Ölçer ise 66 yaşında ve 14 yaşından bu güne tekstil sektöründe, eşiyle terzilik yapıyoruz. Genelde erkek işi tamiratları yaptıklarını belirten Ölçer çifti, kira gideri, elektrik faturası diğer maliyetlerden küçük ve dar bir dükkanda yaşam savaşı veriyor. Mühibbet Ölçer, “Yıllar önce yemek yemek için vakit bulamazdık, şimdi yıllardır gelip burada boş oturuyorum. Bazen ufak tefek işler olsa da giderim çok yüksek” diyerek dert yandı.
Katlı otopark, 90 dakika etkisi
Tarihi Kemeraltı Çarşısı’nda esnaflık yapan Ölçer çifti, Çankaya katlı otoparkın depreme dayanıksız olması gerekçesiyle kapatılması, ulaşımda 90 dakikalık aktarmanın ortadan kalkmasının dahi bölgedeki ticareti olumsuz etkilediğine değindi. Mühibbet Ölçer, “Katlı otopark kapalı olduğu için kimse aracıyla gelemiyor. Ayrıca aktarmada 90 dakikanın ortadan kalkması da yine birçok yurttaşın birkaç vesayet aktarmayla gelemediğinden esnaf kötü etkileniyor” dedi.
‘Atölyelerde onlarca kişi çalışıyor’
Terziler ve Konfeksiyoncular Odası Başkanı Mustafa Güvenli, Ege Saati gazetesinde yaptığı açıklamada “Atölyeler bizim için önemli. Atölyelerde onlarca emekçi çalışıyor. Girdi maliyetlerimiz yüksek, kira ve vergi yükü yüksek. İş olmayınca bunları ödemek çok zor. Çünkü bu yükseklikleri ürettiğimiz malın üzerine koyuyoruz. 50 liraya mal olacak bir gömleği, biz 80 liraya mal ediyoruz. Ama Kamboçya ya da Mısır’da bu gömleği yaptıracak kişi 20 liraya mal ediyor. O yüzden bize üretim yaptıran büyük firmalar Kamboçya gibi ülkelere kaçtılar. İşçinin sigorta maliyeti 12 bin lira, bu sıkıntılarımız artık artan bir yük olmaya başladı” dedi.
Kira artışları önemli etken
Mustafa Güvenli, dükkanın kira artışlarının da olumsuz etki ettiğine dikkati çekerek “Biz elimizden geleni yapsak da yetkililerin kesin ve kalıcı çözümler üretmeli. Onlara da bu krizi bildiriyoruz. Umarım düzelir diye bekliyoruz. Kira artışları, TEFE-TÜFE’nin yüzde 35 oranını dikkate almayarak; yüzde 100 üzerinden kira artışına gidiliyor. Buna bir dengeleme, adaletli bir yaklaşım gerekiyor. Bunların denetlenmesi lazım” ifadelerini kullandı.
İş yapamayan vergi ödeyemiyor
Oda başkanı Güvenli, terzilerin artan maliyetler altında ezildiği için dükkanı kapatıp evinin bir köşesinde yama, dikim işlerini yaptıklarını, bu işlemlerin ise yasal olmadığına vurgu yaptı. Ancak bunun tespiti halinde Maliye yetkililerine bildireceklerinin altını çizen Güven, ayrıca iş yapmayan esnafın vergi ödemek zorunda kaldığına da işaret ederek “Terzilerde bazen fason atölyeci arkadaşlar da var, evinde bu şi yapanlar da var. Evinin bir odasını terzihaneye çeviriyor, maliye kaydı yok, oda kaydı yok. Biz bunları tespit ettiğimizde Maliye’ye gönderiyoruz. Bu yapılan bir suç ve kaçak çalışmış oluyor. Sıkıntımız artan maliyetler, üretim yok; satış da yok. Sadece bekliyoruz. Okullar kapandı, yine iş yok. İş yapamadığım için vergimi de ödeyemiyorum. Burada devletin de zararı var” dedi.
Esnafa kredi desteği
Terziler ve Konfeksiyoncular Odası Başkanı Mustafa Güvenli, pandemı döneminde olduğu gibi bu dönemde de esnafa can suyu olacak kredi desteğinde bulunması gerektiğini belirtti. Güven, “Çarkın dönmesi lazım. Bunun için de esnafa bir can suyu kredisi verilmesi iyi olur. 6 aylık bir kredi ve pandemide olduğu gibi bir destek kredisinin ufak esnaf için verilmesini talep ediyoruz. Düşük faizli veya faizsiz kredi olması esnaf için hayat kurtarıcı olur. Yoksa bu yılı atlatamayız.
‘Makineleri hurdaya veriyorlar’
Mustafa Güven, bir de atölyede çalışan esnafın yükünün daha fazla olduğunu söyledi. Birçok esnaf dikiş makinesini hurda maliyetine satışa çıkardığını belirterek, “Atölyelerde çalışanlar dikiş makinelerini satışa çıkarıyor. Yeni bir makine alsan dünya para. Bu makineleri hurdaya verip, dükkanı kapatıyorlar. İçler acısı bir durum” dedi.
