Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un açıkladığı yeni TOKİ konut hamlesi, ödeme koşulları nedeniyle dar gelirli vatandaşların erişemeyeceği bir tablo ortaya koydu. Projede en düşük konut fiyatı 2 milyon 100 bin TL, başlangıç taksiti ise 18 bin TL olarak belirlendi.
TOKİ aracılığıyla 64 ilde yaklaşık 20 bin konutun kurasız ve açık satış yöntemiyle sunulacağını açıklayan Kurum, aynı zamanda İstanbul'un Avrupa ve Anadolu yakalarında 15 bin kiralık konutun da eylül ayında piyasa fiyatlarının altında kiraya verileceğini duyurdu. Kiralık konutlarda oturma süresi ise 3 yıl ile sınırlandırıldı.
Ancak proje kapsamında belirlenen ödeme koşulları, mevcut gelir düzeyleriyle karşılaştırıldığında dikkat çekici bir tablo ortaya çıkarıyor. Uluslararası standartlara göre konut giderlerinin hane gelirinin yüzde 30'unu aşmaması gerektiği kabul edilirken, 18 bin TL'lik taksiti karşılayabilmek için aylık en az 60 bin TL gelir gerekiyor. Ankara'da bu rakam 71 bin lirayı, Hatay gibi bazı deprem bölgelerinde ise 90 bin lirayı buluyor.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun gelir verilerine göre ücretli çalışanların aylık ortalama geliri yaklaşık 31 bin 587 TL seviyesinde bulunurken, net asgari ücret 28 bin 75 TL olarak uygulanıyor. Bu durumda en düşük taksit tutarı dahi asgari ücretin büyük bölümünü oluşturuyor.
TÜRK-İŞ'in Mayıs 2026 verilerine göre dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 35 bin 174 TL, yoksulluk sınırı ise 114 bin 576 TL olarak hesaplandı. En düşük taksit ödendiğinde asgari ücretli bir çalışanın elinde kalan miktar 10 bin 75 TL oluyor.
Peşinat seçenekleri de yüksek tutarları beraberinde getiriyor. En düşük fiyatlı konutta yüzde 25 peşinat için 525 bin TL, yüzde 50 peşinat için ise 1 milyon 50 bin TL nakit ödeme gerekiyor.
Öte yandan TOKİ mevzuatı gereği taksitler yılda iki kez memur maaş katsayısına göre güncelleniyor. Bu sistem nedeniyle 18 bin TL'lik başlangıç taksitinin ilerleyen yıllarda önemli ölçüde artabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, gelir dağılımındaki bozulma, yükselen yaşam maliyetleri ve düşen ev sahipliği oranları dikkate alındığında, yeni konut projesinin daha çok orta gelir grubuna hitap ettiğini değerlendiriyor.