EGE SAATİ/Turgay Kılıç— İzmir’in Bornova İlçesi Mevlana mahallesi sakini bir hayırsever yurttaş, çevre mahallerde bulunan çocukları, gençleri ve yetişkin gurubundaki herkesi spor ve çeşitli etkinliklerin yanı sıra birçok sosyal aktivitelerle buluşturuyor. Bornova’da bir lastik değişim ve tamir dükkanında çalışan 32 yaşındaki Gökhan Saylı, çevresindeki tüm çocukları, yetişkinleri ve aileleri; “madde bağımlılığı ve kötü alışkanlıklardan korumak. Çevre mahalledeki toplumsal birlikteliği sağlamak” olmayı hedefliyor.
Güvenlik birimine getirilen çocuklar
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 'Güvenlik Birimine gelen veya getirilen çocuk istatistikleri 2024 verilerine göre 202 bin 785'i suça sürüklenme sebebiyle, 8 bin 729'u ise kabahat işlediği iddiasıyla; toplamda 211 bin 514 kişi güvenlik birimlerine geldi veya getirildi.
Aynı raporun 2025 yılı verilerine göre de 196 bin 308'i suça sürüklenme sebebiyle, 28 bin 251'i kabahat işlediği iddiasıyla; toplamda 224 bin 559 oldu. 2024'ten 2025'e gelinen noktada 'Suça sürüklenen çocuklar' ile 'kabahat işlediği gerekçesiyle güvenlik birimilerine getirilen çocuklar' sayısı 13 bin 45 kişi azaldı.
Öncelik işçi çocukları
Ege Saati Gazetesi’ne konuşan Gökhan Şaylı ise sokaktaki çocukların suça sürüklenmesini engelleyerek, onları farklı aktivitelerle buluşturmayı hedefliyor. 16 Mayıs 2021 tarihinde ‘işçi ailelerinin çocukları’ için kollarını sıvayan ve sorunlara bireysel olarak eğilmeye başlayan Şaylı, 4 kişilik bir ailede anne ve babanın çalışması gerektiği dönemde, çocuklar evde ve mahallede yalnız kaldığı için suça sürüklendiğine dikkati çekti.
Gökhan Şaylı, fabrikada, sanayide bey başka yerlerde çalışan ailelerin çocuklarını bir arada tutmak isteyerek “İşçi sınıfı fabrika köşelerinde çalışırken, bazı anneler de çalışıyor ancak çalışamayıp evde oturan annenin çocukları dışarıda ne yapıyor, diyerek başladım. Çocukların sosyal aktivitelerine yöneldim. Böyle bir yola girdim ve yolda bağımlılıkla mücadele üzerine de birçok düşünceye kapıldım. Çünkü çocuklardan tutun yetişkin yaşlarına kadar her birey, bu bataklığa saplanıyor. Çocukları bu tür madde bağımlısı ve boşlukta hiçbir şey yapmadan süzülmelerinden rahatsız olup aktivitelere yöneldim” dedi.
Öldürülen kadınlar için takım çıkardı
Gökhan Şaylı, ayrıca kadın cinayetlerine de dikkati çekip bir farkındalık oluşturma için de “kadın cinayetleri politiktir” söylemiyle öldürülen Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü öğrencisi 'Rojin Kabaiş' adına da turnuva düzenlediklerini belirtti. Kadınların öldürülmesine yönelik bir farkındalık yaratmak için Mevlana Mahallesinde futbol takımı oluşturan Şaylı, madde bağımlılığı üzerine ise bir başka takım kurduklarını ifade etti. Şaylı, “Takımlar üzerinde yoğunlaşıp mahalle içindeki işlevi arttırmayı hedefledim. Gençleri aktivitelere yönlendirmeye çalıştık. Yine Mevlana mahallesi üzerinde bulunan çamlık alanlarda piknik havasında bir ortam oluşturduk. Mevlana gençlerinden de destek aldık, ailelerle bir araya geldik ve sorunları birlikte ele aldık. Bu yol bizi ayrıca ‘bağımlılıkla mücadele’ hareketine itti. Bu hareket adına da yine bir turnuva düzenledik. Agit isimli bir arkadaşımızın ismiyle bir futbol takımı kurduk, ‘Agit Spor’ ile turnuvalar düzenledik. Gençleri Agit Spor etrafında toplamaya başladık” ifadelerini kullandı.
Çocuklar maddeden uzaklaşıyor
2021 yılından süregelen 5 yıllık bu çalışmayla, çocukların madde bağımlısı olmaktan uzaklaştığına işaret eden Gökhan Şaylı, “Bu çaba içinde olduğumuzu gören gençler, çocuklar; bizi bir abisi, büyüğü olarak görüp saygı gösterdiği gibi, bizi dinliyor. Yasaklı maddeden uzaklaşan çocuklar, bizim ortaya koyduğumuz etkinlikler, birliktelikleri seçiyor” dedi.
Aileler de bize ulaşıyor
“Ailelerden de talep var. Bu çocuklar için elimizden gelen çabayı gösteriyoruz, onlar da bunu biliyor. Bize gelen aileler, neler yapılabileceğini soruyor, yardım istiyor. Bizim elimizden bu kadarı geliyor. Biraz ailelerden biraz da çevremdeki bazı arkadaşlarımdan destek alıyorum, ancak yeterli değil. Daha geniş alana yayılıp daha fazla kişinin yüreğine dokunmak için çevredeki platform, belediye, kamu kurumlarının da destek olması lazım. Bir alanımız yok. Küçük küçük başlayıp satranç etkinlikleri, matematik kursu, dil kursu gibi birçok etkinlikler yapabiliriz. Bu konuda çok arayıştayız. Bu işlerin ekonomik süreçleri bizi kötü etkiliyor” ifadelerini kullandı.
3 genç dipsiz kuyudan çıkarıldı
5 yıllık çabada birçok genç madde bağımlısı olmadan etkinliklere katıldı, bazı gençler ise bu etkinliklerin varlığıyla yasaklı maddeden kolay sıyrıldı. Gökhan Şaylı, dipsiz kuyudan bulunan, madde bağımlısı olan 3 gencin kurtarıldığını belirterek, “3 gencin bulunduğu dipsiz kuyudan çıkarmaya çalışıyorduk, bu arabamız da işe yaradı. İlk etapta üç kişiyi madde bağımlısından kurtardık. Çünkü bu mahallelerdeki çocuklar sürekli bir arayış içinde. Hem kaçmak istiyorlar hem de kurtulmakta zorlanıyorlar” şeklinde dile getirdi.
‘Halkı yalnız bırakıyorlar’
Gökhan Şaylı’nın bir de sitemi vardı. “Yetkililer kurumlardaki koltuklarında oturup halkı yalnız bırakıyor, hiçbir şey yapmıyor” diyerek eleştirilerini de sıraladı. “Biz de başımızın çaresine bakacağız. Çocukların sokakta oynayacağı hiçbir alan yok. Anne ve baba geçinmek için işe gidiyor, çocuklar ise yalnız kalıyor” diyen Şaylı, ayrıca çevre temizliği için de etkinlikler düzenleyip mahallenin çeşitli bölgelerinde, hem doğa yürüyüşleri yapıyorlar hem de çevredeki plastik ve cam atıklarını da topladıklarını dile getiriyor.
Son 7 yılda 5 yaş düştü
Yeşilay’ın 2024-2025 yılı saha araştırması Türkiye Kumar Raporu’na göre; 2018 yılında uyuşturucu madde, alkol ve kumara başlamanın yaşının 15 iken 2024’te bu yaş oranı 13’e düştüğünü tespit etti. Son 7 yılda 5 yaş düşmesinin sebepleri arasında ise ekonomik kriz ve işsizlik olduğuna vurgu yapıldı.
Ayrıca kumar ve bahis tüketimi 10 ila 30 milyon arası bir kesimin yasal veya yasa dışı bahis/kumar oynuyor.
Yaklaşık 6 milyon kişinin ise alkol bağımlısı olduğu, 7 milyon kişinin de madde bağımlısı olduğu tespit edildi.
Yine raporda, madde bağımlısına “başlama nedeni” arasında yüzde 36 oranında ‘merak’ duygusunun varlığı çokça görülüyor. Bir diğer nokta ise gençlerin yüzde 55,3’ü doğrudan bağımlı olduğunu ifade ederken yüzde 55,6’sı ise uyuşturucu kullanımı nedeniyle de ciddi sosyal sosyal güçlük çektiği, Yeşilay’ın araştırma verileri arasında yer alıyor.
