Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), içtihat hukukuna ilişkin genel değerlendirmelerin yer aldığı 2025 Yıllık Raporu’nu yayımladı. Raporda, Türkiye’den yapılan başvuruların sayısındaki düşüşe rağmen ülkenin Avrupa Konseyi üyeleri arasında en fazla şikâyet edilen ülke olmaya devam ettiği dikkat çekti.
AİHM’in 2025 Yıllık Raporu’na göre, Türkiye’den yıl içinde toplam 18 bin 464 başvuru yapıldı. Bu rakam, 2024 yılında kaydedilen 21 bin 600 başvuruya kıyasla azalmaya işaret etse de Türkiye, Avrupa Konseyi ülkeleri arasında en çok başvuru yapılan ülke konumunu korudu. Raporda, Türkiye kaynaklı başvuruların önemli bir bölümünün 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında uygulanan tedbirler, gözaltılar, tutuklamalar ve yargılama süreçleriyle bağlantılı olduğu belirtildi.
TÜRKİYE HAKKINDA VERİLEN KARARLAR
Mahkeme, 2025 yılı içinde Türkiye hakkında bireysel ve grup başvuruları kapsamında toplam 74 davada karar verdi. Bu davaların 66’sında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) en az bir maddesinin ihlal edildiğine hükmedilirken, 6 davada ihlal tespit edilmedi, 2 dava ise diğer yöntemlerle sonuçlandı.
Türkiye hakkında verilen ihlal kararlarının büyük bölümü adil yargılanma hakkı kapsamında oldu. Bu çerçevede 24 davada AİHS’nin adil yargılanma hakkına ilişkin maddesinin ihlal edildiği belirtildi. Bunu 21 dava ile özgürlük ve güvenlik hakkı izledi.
BAŞVURU SAYISINDA ÜLKELER ARASI SIRALAMA
Rapora göre, Türkiye’yi başvuru sayısında Rusya (7 bin 177), Ukrayna (4 bin 4), Polonya (3 bin 517), İtalya (2 bin 787), Yunanistan (2 bin 562), Romanya (2 bin 489) ve Azerbaycan (2 bin 180) takip etti. AİHM’e yapılan toplam başvuru sayısı ise geçen yıla göre yüzde 11 azalarak 53 bin 450’ye geriledi.
2026 İÇİN BAŞVURU UYARISI
Raporda, 2026 yılında rekor düzeyde başvuru yapılabileceği öngörüsüne de yer verildi. AİHM kaynakları, yıl başından bu yana Türkiye aleyhine yaklaşık 650 yeni başvuru yapıldığını bildirdi. Aynı ya da benzer şikâyetleri içeren kitlesel bir başvuru dalgası ihtimaline dikkat çekildi.
Bu kapsamda Mahkeme, başvuruların “idari olarak etkin bir şekilde yönetilmesi” amacıyla 1 Ocak 2026 itibarıyla bazı özel tedbirleri yürürlüğe soktu. Tedbirler arasında, başvuruların kapak sayfası ile sunulması, Mahkeme’nin internet sitesinde yer alan resmî başvuru formunun indirilip elektronik ortamda doldurulması, her başvurucu için formların ayrı ayrı hazırlanması ve çıktı alınarak gönderilmesi yer alıyor.
SPOR ALANINDAN GELEN DOSYALAR DİKKAT ÇEKİYOR
AİHM kaynakları, Türkiye’deki spor kulüplerinden gelen başvurularda artış yaşandığını da vurguladı. Mahkemenin gündeminde, özellikle Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Tahkim Kurulu’nun bağımsızlığına ilişkin yaklaşık 60 başvuru bulunuyor. AİHM, bu ay başında verdiği bir kararda Tahkim Kurulu’nun bağımsızlığının yeterli olmadığına hükmetmişti.