İZMİRLİ KADINLAR SUSMAZ: PAŞA’YA 30 SORU, CUMHURİYET’E IŞIK
Cumhuriyet’in kadın devrimi, 103 yaşında
Egemax TV’nin ev sahipliğinde düzenlenen özel programda, 2 Şubat 1923 İzmir Kadınlar Kongresi’nin 103’üncü yılında kadın-erkek eşitliğinin temelleri ve Türkiye’de kadının 21. yüzyıldaki yeri tartışıldı
Cumhuriyet daha ilan edilmeden, İzmir’de bir tarih yazıldı. 2 Şubat 1923’te toplanan İzmir Kadınlar Kongresi, kadınların yeni kurulacak devlette eşit yurttaşlar olacağının ilanıydı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün “Dünya üzerinde gördüğünüz her şey kadının eseridir” sözleri, yalnızca bir hitap değil, bir devrimin pusulasıydı.
‘Kongreler tarihi’
İşte bu tarihsel miras, 103’üncü yılında Egemax TV’nin ev sahipliğinde düzenlenen özel programla yeniden gündeme taşındı. Programın kolaylaştırıcılığını Ana Haber sunucusu Ayşegül Koç üstlenirken, önceki dönem BASİFED Başkanı Mehmet Ali Kasalı, İZİKAD Başkanı Betül Sezgin, Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği Genel Başkanı Meral Güler, iktisat tarihçisi Dr. Serdar Şahinkaya ve Prof. Dr. Coşkun Küçüközmen konuk olarak katıldı.
Programda, Cumhuriyet’in kuruluş sürecinin bir “kongreler tarihi” olduğu hatırlatıldı. Amasya, Erzurum ve Sivas’ın yanı sıra, gözlerden uzun süre kaçan İzmir Kadınlar Kongresi’nin, Atatürk’ün Aydınlanma Devrimleri içinde özel bir yere sahip olduğu vurgulandı. Daha Cumhuriyet kurulmadan, kadınların yalnızca evin değil, bilimin, üretimin ve kamusal hayatın da öznesi olması gerektiği bu kongrede ilan edilmişti.
Atatürk’e 30 soru
Tarihin tozlu sayfalarından çıkan en çarpıcı sahnelerden biri ise yeniden hatırlatıldı: O gün, İzmirli 19 kadın, Mustafa Kemal Paşa’ya tam 30 soru yöneltti. Cesaretleriyle, sorgulayıcı kimlikleriyle ve eşitlik talepleriyle Cumhuriyet’in aydınlık öncüleri oldular.
103 yıl sonra aynı masada, bu kez 21. yüzyılın ilk çeyreği masaya yatırıldı. Katılımcılar, Türkiye’de kadının geldiği noktanın beklentilerin gerisinde kaldığını, kazanımların korunması ve geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
İzmir ve Ege’nin sesi olma misyonuyla yayın yapan Egemax TV’de yayımlanan program, 1 ve 2 Şubat’ta izleyiciyle buluştu. Folkart’ın katkı sunduğu yayında, Cumhuriyet’in Kadın Devrimi’nin yalnızca bir tarih başlığı değil, bugün de yol gösterici bir mücadele olduğu mesajı verildi.
Bir asır önce İzmir’de yükselen o ses, bugün hâlâ yankılanıyor:
İzmirli kadınlar susmaz. Karşısında Paşa da olsa, soru sorar… MÜRVET KUBAY
KUTU HABER |
İzmir Kadınlar
Kongresi nedir?
İzmir Kadınlar Kongresi, 2 Şubat 1923’te, Cumhuriyet ilan edilmeden yalnızca aylar önce İzmir’de toplanan ve Türkiye’de kadın-erkek eşitliği temelinde yeni bir toplumsal düzenin işaret fişeğini yakan tarihsel bir kongredir.
Kongre, 17 Şubat 1923’te yapılacak Türkiye İktisat Kongresi’nden 15 gün önce düzenlendi. Amaç, yeni kurulacak devlette kadınların yalnızca aile içinde değil; eğitimde, üretimde, ekonomide ve kamusal yaşamda eşit bireyler olarak yer almasını sağlamaktı.
Tarihe geçen anlardan biri, 19 İzmirli kadının Mustafa Kemal Paşa’ya 30 soru yöneltmesi oldu. Bu sorular, kadınların siyaset, eğitim, çalışma hayatı ve toplumsal haklar konusundaki taleplerini açıkça ortaya koydu.
Uzun yıllar kamuoyunun dikkatinden uzak kalan kongre, 2023 yılında yapılan akademik çalışmalarla yeniden gündeme geldi ve 100’üncü yılında İzmir iş dünyası ve kadın örgütlerinin öncülüğünde ikinci kez toplandı.
Bugünİzmir Kadınlar Kongresi, Cumhuriyet’in kadın Devrimi’nin başlangıç noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
