Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nın (COP31) kapanış sürecinde hazırlanan son taslak metin tartışmalara neden oldu. Fosil yakıt kullanımının azaltılmasına yönelik ifadelerin ve gelişmekte olan ülkelere sağlanması öngörülen yıllık 120 milyar dolarlık iklim uyum finansmanı hedefinin metinden çıkarılması eleştirileri beraberinde getirdi.
9 Kasım'da başlayan ve 20 Kasım'da tamamlanması planlanan zirvede, kapanış günü müzakereler genel kurulda devam etti. COP31 Başkanı Murat Kurum, görüşmelerin sonunda "Antalya Mutabakatı"nı ilan etmeyi amaçladıklarını açıkladı.
Ancak akşam saatleri itibarıyla kapanış metni üzerinde henüz uzlaşma sağlanamadı.
FOSİL YAKITLARDAN ÇIKIŞ TAKVİMİ BELİRSİZ
Zirveyi takip eden Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF)-Türkiye İklim ve Enerji Kıdemli Danışmanı Tanyeli Behiç Sabuncu, hazırlanan taslağı ve müzakerelerde öne çıkan başlıkları değerlendirdi.
Sabuncu, iklim zirvesinin başarısının yalnızca kabul edilecek kararlarla değil, bu kararların somut uygulamalara dönüşmesiyle ölçülebileceğini ifade etti.
Küresel sıcaklık artışının 1,5 derece sınırını geçici olarak aşmasının sonuçlarına ve okyanusların durumuna taslakta yer verilmesini olumlu değerlendiren Sabuncu, bilimsel çalışmaların ikinci Küresel Durum Değerlendirmesi sürecindeki öneminin kabul edilmesine de dikkat çekti.
Bununla birlikte bazı düzenlemelerin Brezilya'da alınan kararların tekrarı niteliğinde olduğunu belirtti.
Sabuncu, Dubai'de üç yıl önce sağlanan fosil yakıtlardan uzaklaşma uzlaşısının artık uygulamaya geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
ELEKTRİK TÜKETİMİNDE YÜZDE 35 HEDEFİ
Türkiye'nin COP31 kapsamında gündeme getirdiği gönüllü çağrı da zirvenin öne çıkan konuları arasında yer aldı.
Elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e yükseltilmesini hedefleyen çağrıya 30'dan fazla ülke katıldı.
Sabuncu, ulaşım, sanayi ve ısınma gibi alanlarda elektrik kullanımının yaygınlaşmasının enerji talebini artıracağını belirtti.
Artan elektrik ihtiyacının yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması gerektiğini ifade eden Sabuncu, bu dönüşümün fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik somut bir takvimle desteklenmesini istedi.
KARBON YAKALAMA TEKNOLOJİLERİNE ELEŞTİRİ
COP31'in son taslağında karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojilerinin karbondioksit giderimiyle aynı başlık altında değerlendirilmesi de eleştirildi.
Sabuncu, karbon yakalama teknolojilerine aşırı önem verilmesinin sera gazı emisyonlarını doğrudan kaynağında azaltmaya yönelik yatırımları olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
Bu teknolojilere ayrılan kaynakların, emisyon azaltımını sağlayacak diğer yatırımları sınırlandırabileceği uyarısında bulundu.
TÜRKİYE'NİN AÇIKLADIĞI ANLAŞMALAR 26 MİLYAR DOLARI AŞTI
COP31 boyunca Türkiye tarafından duyurulan yatırım ve finansman anlaşmalarının toplam büyüklüğü 26 milyar doların üzerine çıktı.
Reuters'ın aktardığı bilgilere göre, söz konusu tutarın önemli bölümünü Çin ile yenilenebilir enerji alanında yapılan 15 milyar dolarlık ön anlaşma oluşturdu.
Bunun yanı sıra kalkınma bankalarıyla toplam 5,1 milyar dolarlık finansman anlaşmaları imzalandı.
BANKALARDAN SÜRDÜRÜLEBİLİR FİNANSMAN HEDEFLERİ
Zirve kapsamında Türk bankaları da sürdürülebilir finansman alanındaki hedeflerini kamuoyuyla paylaştı.
Akbank, 2030 yılına kadar 2,5 trilyon TL, Yapı Kredi ise aynı döneme kadar 1,5 trilyon TL sürdürülebilir finansman sağlamayı hedeflediğini açıkladı.
Halkbank, küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik 100 milyar TL büyüklüğünde bir finansman paketi duyurdu.
Türk Eximbank ise üç kalkınma kuruluşuyla toplam 459,2 milyon avro ve 300 milyon dolar tutarında dört ayrı kredi sözleşmesine imza attı.
120 MİLYAR DOLARLIK FİNANSMAN HEDEFİ ÇIKARILDI
Zirvede anlaşmazlık yaşanan konulardan biri de gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlaması için ayrılması planlanan finansman oldu.
Yıllık 120 milyar dolarlık iklim uyum finansmanı hedefinin son taslaktan çıkarılması, özellikle Afrika ülkelerinin temsilcilerinin tepkisine yol açtı.
Afrikalı temsilciler, gelişmiş ülkelerin iklim finansmanı konusundaki yaklaşımını eleştirdi.
WWF-Türkiye'den Sabuncu da iklim kaynaklı afetlerin yol açtığı kayıp ve zararların kapanış taslağında yeterince ele alınmadığını ifade etti.
ADİL GEÇİŞ MEKANİZMASI DA MASADA
COP31 müzakerelerinde, Brezilya'nın Belém kentinde düzenlenen COP30'da kurulması öngörülen adil geçiş mekanizmasının nasıl işleyeceği de gündeme geldi.
Sabuncu, enerji ve ekonomik dönüşüm süreçlerinde çalışanların ve yerel toplulukların karar alma mekanizmalarına katılması gerektiğini belirtti.
Dönüşümün oluşturacağı maliyetlerin ve sağlayacağı faydaların toplumun farklı kesimleri arasında adil biçimde paylaşılmasının önemine dikkat çekti.
KAPANIŞ METNİNDE UZLAŞMA ARAYIŞI
Antalya'daki zirvenin kapanış aşamasında fosil yakıtlardan uzaklaşma takvimi, iklim finansmanı ve adil geçiş mekanizması temel tartışma başlıkları arasında yer aldı.
Son taslakta bu alanlara ilişkin bazı hedeflerin çıkarılması, ülkeler arasında uzlaşma sağlanması gereken konuların devam ettiğini ortaya koydu.




