İzmir’in Bergama (Pergamon) ilçesinde bulunan yaklaşık 1900 yıllık antik Roma dönemine ait cam bir şişe (unguentarium), tarihin sıra dışı bir yönünü gün yüzüne çıkardı. Şişenin içindeki kalıntılarda yapılan kimyasal analizler, insan dışkısından hazırlanmış bir tıbbi karışıma dair ilk doğrudan kanıtı ortaya koydu.
Araştırmacılar, şişe içerisindeki koyu kahverengi kalıntıları gaz kromatografisi–kütle spektrometresi (GC-MS) yöntemiyle inceledi. Analizlerde “coprostanol” ve “24-ethylcoprostanol” gibi insan dışkısına özgü biyobelirteçler tespit edildi. Bu bileşiklerin oranı, karışımın kaynağının insan dışkısı olduğunu gösterdi.
İncelemelerde ayrıca kekik gibi aromatik bitkilerden elde edilen carvacrol maddesine de rastlandı. Bu durum, karışımdaki kötü kokuyu bastırmak amacıyla bitkisel katkılar eklenmiş olabileceğini düşündürdü.
Bilim insanları, söz konusu karışımın iltihap, enfeksiyon ya da çeşitli sağlık sorunlarına karşı tedavi amacıyla hazırlanmış olabileceğini belirtiyor. Bulguların, antik Roma tıbbının önemli isimlerinden Galen’in (M.S. 129–216) yazılarında tarif edilen dışkı veya gübre bazlı tedavi reçeteleriyle uyumlu olduğu ifade edildi.
Araştırmayı yürüten ekip, bu keşfin yalnızca yazılı kaynaklara değil, doğrudan fiziksel kanıtlara dayanan ilk örnek olduğuna dikkat çekti. İncelenen cam şişenin, Roma döneminde tıbbi maddeleri saklamak amacıyla özel olarak hazırlanmış bir ilaç kabı olduğu değerlendiriliyor.
Bu bulgu, tıp tarihine yeni bir bakış sunarken, antik Pergamon’un 2. ve 3. yüzyıllarda önemli bir sağlık ve tıp merkezi olduğuna dair bilgileri de güçlendirdi. Keşif, antik dönemde hekimlerin doğadaki maddeleri “yeniden kullanım” anlayışıyla tıbbi teori ve uygulamalara nasıl dahil ettiklerini gözler önüne seriyor.