ABD’deki Columbia Üniversitesi tarafından yürütülen yeni bir jeolojik araştırma, Afrika kıtasındaki tektonik yarılmanın sanılandan daha hızlı ilerlediğini ortaya koydu. Bilim insanları, yer kabuğunun kritik bir eşiği aşarak kıtanın gelecekte ikiye ayrılmasına ve yeni bir okyanusun oluşmasına giden sürece girdiğini belirledi.
Araştırmacılar, Kenya ve Etiyopya boyunca yüzlerce kilometre uzanan Turkana Yarığı’ndan elde edilen sismik verileri inceledi. Çalışmada bölgedeki kıta kabuğunun kalınlığı analiz edildi.
Normal şartlarda fay hatlarının kenarlarında 35 kilometreyi aşan kabuk kalınlığının, çöküntünün merkezinde 13 kilometreye kadar gerilediği tespit edildi.
‘KITA KABUĞU İNCELDİKÇE AYRILMA HIZLANIYOR’
Columbia Üniversitesi’nden jeobilimci Christian Rowan, jeolojide kabuk kalınlığının 15 kilometrenin altına düşmesinin geri dönülemez bir ayrılma aşamasına işaret ettiğini söyledi. Rowan, yer kabuğu inceldikçe direncin azaldığını ve tektonik yarılmanın daha hızlı ilerlediğini vurguladı.
Sürecin tamamlanması halinde ana kıtayı oluşturan Nubya levhası ile doğu kıyısı ve Madagaskar’ı kapsayan Somali levhasının tamamen birbirinden ayrılacağı belirtildi.
Bu ayrılmayla oluşacak devasa fay çöküntüsüne magmanın yerleşmesi ve yeni bir deniz tabanının meydana gelmesi bekleniyor. Hint Okyanusu sularının zamanla yarığa dolmasıyla bölgede yeni bir okyanusun oluşacağı kaydedildi.
‘İNSAN EVRİMİ VE FOSİL ZENGİNLİĞİNE IŞIK TUTUYOR’
Araştırma, aynı zamanda Turkana Yarığı’nın erken insanlık tarihindeki önemine ilişkin yeni bilgiler ortaya koydu. Uzmanlar, bölgede kabuğun hızlı şekilde incelmesinin yaklaşık 4 milyon yıl önce başladığını belirledi.
Yoğun tortul birikiminin ise ilk insanlara ait fosillerin milyonlarca yıl boyunca bozulmadan korunmasına elverişli jeolojik koşullar oluşturduğu ifade edildi.
Araştırmacılar, bölgenin sanılanın aksine tek başına insan evriminin merkezi olmayabileceğini, ancak jeolojik yapısı sayesinde fosillerin en iyi şekilde korunduğu doğal bir arşiv niteliği taşıdığını aktardı.
