ABD ile İran arasında Cenevre’de yürütülen ikinci tur dolaylı nükleer görüşmeler, bölgedeki askerî gerilimin gölgesinde sona erdi. Taraflar, müzakerelerde teknik ayrıntıların ele alınacağı yeni bir aşamaya geçildiğini duyurdu.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, görüşmelere ekonomik, hukuki ve teknik uzmanların da katıldığını açıkladı. Bekayi, teknik aşamaya geçilmesinin, “yaptırımların kaldırılması” ve “nükleer yükümlülükler” başlıklarında uygulamaya dönük detayların masaya yatırılması anlamına geldiğini belirtti.
Bekayi ayrıca, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi’nin sürece katkısının önemli olduğunu ifade etti. Son iki gün içinde Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi ve Grossi ile yoğun temaslar gerçekleştirildiğini aktaran Bekayi, İran’ın stratejik değerlendirmelerinin bu temaslarda paylaşıldığını söyledi. Konuların arabulucu aracılığıyla ABD tarafına iletildiğini ve teknik detaylarda UAEA’nın doğrulama rolünün öne çıktığını kaydetti.
Savunma Başlıkları Masada Değil
İran, özellikle balistik füze programı gibi savunma konularının müzakere dışı olduğunu yineledi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Ravançi, yalnızca nükleer dosyanın görüşüldüğünü belirterek, baskı altında taviz verilmeyeceğini vurguladı. Ravançi, karşı tarafın baskı yoluyla İran’dan taviz koparabileceği düşüncesinin bir yanılgı olduğunu ifade etti.
Zenginleştirme Oranında Esneklik Mesajı
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkan Yardımcısı Abbas Muktedai ise ülkesinin, elde edilecek kazanımlar karşılığında uranyum zenginleştirme oranını anlaşmaya uygun şekilde ayarlamaya hazır olduğunu açıkladı.
Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili de Tahran’ın müzakerelere “ciddi ve yapıcı” önerilerle katıldığını belirtti. Yetkili, ABD ile görüşmelerin sonucuna dair önceden belirlenmiş bir senaryo olmadığını ifade ederken, Washington’un “gerçekçi olmayan taleplerden” vazgeçmesi gerektiğini savundu.
Askerî Seçenek Gündemde
Cenevre’deki temaslar, ABD’nin anlaşma sağlanamaması halinde askerî seçenekleri gündeme getirdiği bir dönemde gerçekleşti. İran devlet televizyonu, toplantıya Umman Dışişleri Bakanı’nın da katıldığını bildirdi.
İki ülke arasındaki ilk tur görüşmeler 6 Şubat’ta Umman’da yapılmış ve taraflar süreci “olumlu” olarak nitelendirmişti. Ancak Washington’un bölgedeki askerî varlığını artırması ve Tahran’ın olası bir saldırıya anında karşılık verileceği yönündeki açıklamaları, sürecin kırılganlığını koruduğunu gösteriyor.
İran Devrim Muhafızları’nın pazartesi gününden bu yana Hürmüz Boğazı’nda tatbikat düzenlediği belirtilirken, diplomatik temasların seyrinin bölgesel gerilim üzerinde belirleyici olması bekleniyor.